Anlaşmalı boşanma protokolü imzalanırken taraflar çoğu zaman hızlı hareket etmek ister. “Bir an önce bitsin” düşüncesi öne çıkar. Fakat boşanma sonrası hayat başladığında bazı maddelerin yeterince açık olmadığı fark edilebilir.

Çocukla görüşme günleri sorun çıkarabilir. Nafaka miktarı yetersiz kalabilir. Mal paylaşımı maddesi farklı yorumlanabilir.

Bu nedenle protokolde değişiklik konusu iki ayrı dönemde ele alınmalıdır: Karar kesinleşmeden önce ve karar kesinleştikten sonra.

Anlaşmalı boşanma protokolü değiştirilebilir mi?

Anlaşmalı boşanma protokolü karar kesinleşmeden önce tarafların ortak iradesiyle değiştirilebilir; karar kesinleştikten sonra ise protokol basit bir ek belgeyle serbestçe yeniden yazılamaz.

TMK m.166/3, hâkimin tarafların ve çocukların menfaatini dikkate alarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri önerebileceğini düzenler. Bu değişikliklerin geçerli olabilmesi için tarafların da kabul etmesi gerekir.

Akademik çalışmalarda ve Yargıtay uygulamasını inceleyen kaynaklarda, tarafların anlaşmalı boşanma iradesinden karar kesinleşinceye kadar dönebileceği ifade edilir.

Duruşmadan önce protokol değiştirilebilir mi?

Evet. Taraflar duruşmadan önce yeni bir protokol hazırlayabilir. Önceki metindeki eksikleri düzeltebilir veya maddeleri daha açık hale getirebilir.

Örneğin şu alanlarda değişiklik yapılabilir:

• Nafaka miktarı
• Nafaka ödeme günü
• Çocukla kişisel ilişki takvimi
• Bayram ve tatil düzeni
• Tazminat miktarı
• Ziynet eşyaları
• Ev eşyaları
• Mal paylaşımına ilişkin hükümler
• Yargılama giderleri

Yeni protokol mahkemeye sunulmalı ve tarafların güncel iradesini göstermelidir.

Hâkim protokolü değiştirebilir mi?

Hâkim tarafların yerine geçerek tek taraflı biçimde yeni bir protokol kurmaz. Fakat özellikle çocukların menfaatini korumak için değişiklik önerebilir.

Örnek:

• Görüş günlerinin çocuğun okul düzenine uymaması
• Nafaka maddesinin belirsiz yazılması
• Çocuğun sağlık veya eğitim ihtiyacının göz ardı edilmesi
• Tatil düzeninin uygulanabilir olmaması

Taraflar hâkimin önerisini kabul ederse boşanma kararı verilebilir. Kabul etmezlerse anlaşmalı boşanma şartları oluşmayabilir. TMK m.184 de boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmaların hâkim onayı olmadan geçerli olmayacağını belirtir.

Karar kesinleştikten sonra protokol değişir mi?

Karar kesinleştikten sonra “yeni bir protokol imzaladık, eskisi artık geçerli değil” yaklaşımı her zaman hukuki sonuç doğurmaz.

Değişiklik yapılmak istenen maddenin niteliği önemlidir.

Velayet ve kişisel ilişki

Çocuğun yararı değişen koşullara göre yeniden değerlendirilir. Yeni gelişmeler velayetin veya kişisel ilişki düzeninin değiştirilmesini gerektiriyorsa mahkemeye başvurulabilir. TMK m.183, yeni olgular zorunlu kıldığında hâkimin gerekli önlemleri alabileceğini düzenler.

Nafaka

Ekonomik şartların değişmesi, çocuğun giderlerinin artması veya tarafların gelir durumunun farklılaşması halinde nafaka konusunda yeni bir dava gündeme gelebilir.

Mal paylaşımı ve feragat maddeleri

Mal paylaşımı, taşınmaz devri veya haklardan vazgeçme gibi hükümler daha farklı değerlendirilir. Protokoldeki ifadenin kapsamı, mahkeme kararına nasıl geçtiği ve tarafların gerçek iradesi önemlidir.

Bu maddeler gelişigüzel değiştirilmemelidir. Bazı durumlarda uyarlama, ifa, tapu iptali ve tescil veya geçersizlik iddiası gibi farklı hukuki yollar gündeme gelebilir.

Protokol hazırlanırken neden acele edilmemeli?

Anlaşmalı boşanma hızlı olabilir. Fakat hızlı olması yüzeysel hazırlanabileceği anlamına gelmez.

İmzadan önce şu sorular cevaplanmalıdır:

• Nafaka ilerleyen yıllarda nasıl artacak?
• Çocukla görüşme günleri uygulanabilir mi?
• Tatiller açıkça yazıldı mı?
• Mal paylaşımı şimdi mi çözülecek, sonraya mı kalacak?
• Ziynet eşyaları hakkında net hüküm var mı?
• Herhangi bir haktan feragat ediliyor mu?
• Taşınmaz veya araç devri için ayrıca işlem gerekir mi?

Sakarya boşanma avukatı, protokolü sadece bugünkü anlaşmayı değil, boşanma sonrası hayatı düşünerek hazırlar.