Boşanma kararı iki yetişkin arasında alınır. Fakat çocuk varsa dosyanın merkezinde yalnızca anne ve babanın istekleri bulunmaz. Çocuğun düzeni, güvenliği ve geleceği daha önemli hale gelir.
Taraflar velayet konusunda anlaşmış olabilir. Yine de son sözü mahkeme söyler.
Anlaşmalı boşanmada velayet kime verilir?
Anlaşmalı boşanmada anne ve baba velayetin kimde kalacağını protokolde belirleyebilir; fakat hâkim düzenlemeyi çocuğun üstün yararına uygun bulursa onaylar.
TMK m.166/3, hâkimin çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulmasını anlaşmalı boşanmanın şartları arasında sayar. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini dikkate alarak değişiklik önerebilir.
TMK m.182 ise mahkemenin boşanmaya karar verirken anne ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenlemesini öngörür. Velayeti almayan ebeveynin çocukla ilişkisi belirlenirken çocuğun sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas alınır.
Anne ve baba anlaşmışsa hâkim neden inceleme yapar?
Velayet anne veya babayı ödüllendiren bir hak değildir. Çocuğun bakımını ve gelişimini koruyan bir sorumluluktur.
Hâkim şu noktaları değerlendirebilir:
- Çocuğun yaşı
- Okul düzeni
- Sağlık durumu
- Günlük bakım ihtiyacı
- Anne ve babanın yaşam koşulları
- Kardeş ilişkileri
- Çocuğun güvenliği
- Ebeveynlerin çocukla ilişkisi
- Çocuğun görüşü, yaşı ve olgunluğu uygunsa
Taraflar aynı fikirde olsa bile çocuk için elverişsiz bir düzen mahkeme tarafından kabul edilmeyebilir.
Çocukla görüşme günleri nasıl yazılmalı?
Velayeti almayan ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişki açıkça düzenlenmelidir.
Zayıf ifade:
Baba, çocuğu uygun zamanlarda görebilir.
Daha doğru yaklaşım:
Baba, müşterek çocukla her ayın birinci ve üçüncü hafta sonu Cumartesi günü saat 10.00’dan Pazar günü saat 18.00’e kadar kişisel ilişki kuracaktır.
Protokolde şu başlıklar ayrıca ele alınabilir:
- Hafta sonları
- Dini bayramlar
- Resmî tatiller
- Yarıyıl tatili
- Yaz tatili
- Doğum günleri
- Teslim yeri ve saati
- Şehir dışı seyahatler
- Telefon veya görüntülü görüşme düzeni
Belirsizlik, boşanma sonrası yeni tartışmalar yaratır. Netlik ise hem ebeveynleri hem çocuğu korur.
İştirak nafakası nasıl belirlenir?
Velayeti almayan ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine ekonomik gücü oranında katılmak zorundadır. TMK m.182 bu yükümlülüğü açıkça düzenler.
Protokolde iştirak nafakası için şu bilgiler yer almalıdır:
- Aylık tutar
- Ödeme günü
- Ödeme yöntemi
- Başlangıç tarihi
- Yıllık artış oranı
- Eğitim, sağlık ve özel giderlerin paylaşımı
Örnek:
Baba, müşterek çocuk için her ayın 5. günü annenin banka hesabına 12.000 TL iştirak nafakası ödeyecektir. Nafaka her yıl TÜİK tarafından açıklanan on iki aylık ortalama TÜFE oranında artırılacaktır.
Kullanılacak ifade somut dosyanın şartlarına göre hazırlanmalıdır.
Velayet sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Koşullar değişirse velayetin değiştirilmesi istenebilir.
TMK m.183, anne veya babanın yeniden evlenmesi, başka bir yere gitmesi, ölmesi veya yeni olguların zorunlu kılması halinde hâkimin gerekli önlemleri alabileceğini düzenler.
Örneğin:
- Çocuğun ihmal edilmesi
- Eğitim düzeninin bozulması
- Şiddet veya güvenlik riski
- Çocuğun diğer ebeveynle görüşmesinin sürekli engellenmesi
- Sağlık ihtiyaçlarının karşılanmaması
- Yaşam koşullarının ciddi biçimde değişmesi
Bu gibi durumlar yeni bir değerlendirme gerektirebilir.
Sakarya’da çocuklu anlaşmalı boşanma protokolü nasıl hazırlanmalı?
Çocuklu dosyada protokol kısa olsun diye eksik bırakılmamalıdır.
Kontrol listesi:
- Velayet açıkça yazıldı mı?
- Görüş günleri tarih ve saat içeriyor mu?
- Tatil düzeni belirlendi mi?
- İştirak nafakası net mi?
- Nafaka artış oranı yazıldı mı?
- Okul ve sağlık giderleri düzenlendi mi?
- Teslim yeri belli mi?
- Çocuğun okul düzenü korunuyor mu?
Sakarya boşanma avukatı, protokolü sadece tarafların bugünkü uzlaşmasına göre değil, çocuğun ilerleyen yıllardaki ihtiyaçlarını da gözeterek hazırlar.
