Anlaşmalı boşanmada protokol değişikliği ihtiyacı çoğu zaman imzadan sonra ortaya çıkar. Taraflar protokolü hazırlarken hızlı hareket etmek ister. “Bir an önce bitsin” düşüncesi öne çıkar.Fakat boşanma sonrası hayat başladığında taraflar bazı maddelerin yeterince açık olmadığını fark eder.
Çocukla görüşme günleri sorun çıkarır. Nafaka miktarı yetersiz kalır. Taraflar mal paylaşımı maddesini farklı yorumlar.
Bu nedenle protokolde değişiklik konusu iki ayrı dönemde ele alınmalıdır: Karar kesinleşmeden önce ve karar kesinleştikten sonra.
Anlaşmalı Boşanmada Protokol Değişikliği Mümkün mü?
Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünü karar kesinleşmeden önce ortak iradeleriyle değiştirir; karar kesinleştikten sonra ise basit bir ek belge bu protokolün yerini tutmaz.
TMK m.166/3, hâkimin tarafların ve çocukların menfaatini dikkate alarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri önerebileceğini düzenler. Bu değişikliklerin geçerli olabilmesi için tarafların da kabul etmesi gerekir.
Akademik çalışmalar ve Yargıtay uygulamasını inceleyen kaynaklar, tarafların anlaşmalı boşanma iradesinden karar kesinleşinceye kadar dönebileceğini ortaya koyar.
Anlaşmalı Boşanmada Protokol Değişikliği Duruşmadan Önce Yapılabilir mi?
Evet. Taraflar duruşmadan önce yeni bir protokol hazırlar. Önceki metindeki eksikleri düzeltir veya maddeleri daha açık hale getirir.
Taraflar örneğin şu alanlarda değişiklik yapar:
- Nafaka miktarı
- Nafaka ödeme günü
- Çocukla kişisel ilişki takvimi
- Bayram ve tatil düzeni
- Tazminat miktarı
- Ziynet eşyaları
- Ev eşyaları
- Mal paylaşımına ilişkin hükümler
- Yargılama giderleri
Taraflar yeni protokolü mahkemeye sunar ve güncel iradelerini ortaya koyar.
Hâkim protokolü değiştirebilir mi?
Hâkim tarafların yerine geçerek tek taraflı biçimde yeni bir protokol kurmaz. Fakat hâkim özellikle çocukların menfaatini korumak için değişiklik önerir.
Örnek:
- Görüş günlerinin çocuğun okul düzenine uymaması
- Nafaka maddesinin belirsiz yazılması
- Çocuğun sağlık veya eğitim ihtiyacının göz ardı edilmesi
- Tatil düzeninin uygulamada sorun çıkarması
Taraflar hâkimin önerisini kabul ederse mahkeme boşanma kararını verir. Kabul etmezlerse anlaşmalı boşanma şartları oluşmaz. TMK m.184 de boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmaların hâkim onayı olmadan geçerli olmayacağını belirtir.
Anlaşmalı Boşanmada Protokol Değişikliği Karar Sonrasında Mümkün mü?
Karar kesinleştikten sonra “yeni bir protokol imzaladık, eskisi artık geçerli değil” yaklaşımı her zaman hukuki sonuç doğurmaz.
Tarafların değiştirmek istediği maddenin niteliği belirleyici rol oynar.
Velayet ve kişisel ilişki
Mahkeme çocuğun yararını değişen koşullara göre yeniden değerlendirir. Yeni gelişmeler velayetin veya kişisel ilişki düzeninin değiştirilmesini gerektiriyorsa taraflar mahkemeye başvurur. TMK m.183, yeni olgular zorunlu kıldığında hâkimin gerekli önlemleri alabileceğini düzenler.
Nafaka
Ekonomik şartların değişmesi, çocuğun giderlerinin artması veya tarafların gelir durumunun farklılaşması halinde nafaka konusunda yeni bir dava gündeme gelebilir.
Mal paylaşımı ve feragat maddeleri
Mal paylaşımı, taşınmaz devri veya haklardan vazgeçme gibi hükümler daha farklı değerlendirilir. Protokoldeki ifadenin kapsamı, mahkeme kararına nasıl geçtiği ve tarafların gerçek iradesi önemlidir.
Bu maddeler gelişigüzel değiştirilmemelidir. Bazı durumlarda uyarlama, ifa, tapu iptali ve tescil veya geçersizlik iddiası gibi farklı hukuki yollar gündeme gelebilir.
Protokol hazırlanırken neden acele edilmemeli?
Anlaşmalı boşanma hızlı olabilir. Fakat hızlı olması yüzeysel hazırlanabileceği anlamına gelmez.
İmzadan önce şu sorular cevaplanmalıdır:
- Nafaka ilerleyen yıllarda nasıl artacak?
- Çocukla görüşme günleri uygulanabilir mi?
- Tatiller açıkça yazıldı mı?
- Mal paylaşımı şimdi mi çözülecek, sonraya mı kalacak?
- Ziynet eşyaları hakkında net hüküm var mı?
- Herhangi bir haktan feragat ediliyor mu?
- Taşınmaz veya araç devri için ayrıca işlem gerekir mi?
Sakarya boşanma avukatı, anlaşmalı boşanmada protokol değişikliği ihtiyacı doğmadan önce protokolü boşanma sonrası hayatı da düşünerek hazırlar. Protokolünüzü doğru hazırlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
